Na de langste nacht
(enkele dagen buiten de tijd)
Voorbereidingen voor de feestdagen betekenen voor iedereen iets anders.
Voor sommigen zijn het volle dagen, afspraken en verplichtingen. Voor anderen is het juist een tijd van verstilling, waarin iets zich terugtrekt en iets anders zich voorzichtig aandient.
Afgelopen zondag lieten we de langste nacht achter ons. De kortste dag werd gedragen door donker. Sindsdien is het licht weer aanwezig nog nauwelijks zichtbaar, maar onmiskenbaar teruggekeerd.
In veel oude culturen was Midwinter geen ‘datum’, maar een ervaring. Een moment waarop het donker zijn diepste punt raakt en het licht, nog nauwelijks zichtbaar, opnieuw wordt geboren.
We bevinden ons nu in wat wel de dagen buiten de tijd worden genoemd. Drie dagen waarin de oude telling stilvalt. Geen vooruit, geen achteruit. Een tussenruimte.
Ooit leefden mensen met een jaarindeling van dertien manen. Een ritme dat meebewoog met de natuur, met groei en terugtrekking, met zaaien, rijpen en loslaten. In die jaartelling had elke maan haar eigen kwaliteit, en tijd was cyclisch in plaats van lineair.
De overgang naar twaalf maanden, ingevoerd in de Romeinse tijd, bracht een andere logica. Maanden werden genummerd, geordend, beheersbaar gemaakt: octo, novem, decem – acht, negen, tien. Tijd werd iets om te meten, te plannen, te benutten.
Maar juist rond midwinter laat tijd zich niet goed vangen. Iets trekt zich terug. Iets anders kondigt zich aan, nog zonder vorm. Dat is wat deze dagen zo bijzonder maakt. In het christelijke verhaal wordt hier het licht geboren. Niet groots, niet zichtbaar voor iedereen, maar kwetsbaar, in het donker, in een stal. Een stille geboorte, die pas later betekenis krijgt.
De afgelopen tijd heb ik gewerkt aan een boek dat langzaam het licht ziet. Niet als afgerond product, maar als iets dat rijp wordt. Net als het licht nu: aanwezig, maar nog laag aan de horizon.
Voor mij vallen deze bewegingen samen. De stilte van midwinter. Het loslaten van het oude jaar. Het vertrouwen dat wat zich aandient, niet hoeft te worden opgejaagd.
Misschien is dat de uitnodiging van deze dagen: niet alvast vooruit te lopen op wat komt, maar te blijven bij wat nu nog donker is. Te luisteren. Te wachten. Het licht weet zelf wanneer het zichtbaar wordt. Misschien is dit genoeg voor nu: te weten dat het licht er is, ook als je het nog niet ziet.
1. Licht verschijnt niet door haast
Wat werkelijk wil ontstaan, verdraagt geen forceren.
Zoals het licht na midwinter eerst onzichtbaar blijft,
zo hebben nieuwe woorden, ideeën en keuzes hun eigen tempo.
2. Stilte is geen leegte, maar draagkracht
De dagen buiten de tijd zijn geen pauze in het leven,
maar een bedding waarin iets kan rijpen
zonder al benoemd te hoeven worden.
3. Tijd is niet alleen lineair
Onder onze agenda’s stroomt een cyclische tijd:
een weten dat komt en gaat,
zoals de maan, het lichaam en de seizoenen.
4. Donkerte is geen tegenkracht van licht
Het donker is niet wat overwonnen moet worden,
maar wat het licht mogelijk maakt.
Zonder nacht geen geboorte.
5. Wat geboren wordt, is eerst kwetsbaar
Nieuw leven, nieuwe inzichten, nieuwe boeken
vragen bescherming vóór zichtbaarheid.
Niet alles hoeft meteen gedeeld te worden.
6. Richting ontstaat vóór woorden
Eerst is er een innerlijk ja,
een stille beweging in het lichaam.
De taal volgt later.
7. Vertrouwen is een vorm van meebewegen
Niet weten hoe het verder gaat
is geen gemis aan controle,
maar een andere vorm van wijsheid.
Sophie Verheij
Praktijkadres: St. Jorisweg 48, 3311 PL, Dordrecht
Bank gegevens: NL74BUNQ2040832173 t.n.v. Via Sophia
Openingstijden en bereikbaarheid:
Maandag tot en met Vrijdag:
-> 09:00 tot 18:00
Zaterdag en Zondag:
-> Gesloten (per email bereikbaar op info@via-sophia.nl)